Sarah Chiumbu er ikkje den einaste som klør seg i hovudet over
korleis ein respektert professor i statsvitskap kunne bli kjøpt opp av
president Mugabe i Zimbabwe.
- Ingen forstår kva som skjedde. For
ikkje lenge sidan var Jonathan Moyo ein av dei sterkaste kritikarane av
regjeringa, seier Chiumbu. Til dagleg er ho leiar for
vaktbikkjeorganisasjonen Media Institute of Southern Africa (Misa) i
Zimbabwe. X møtte henne på Globaliseringskonferansen i Oslo i november.
SENSUR
Informasjonsminister
Jonathan Moyo er vorte ei av dei viktigaste brikkene i det politiske
spelet til Robert Mugabe. Den tidlegare førelesaren ved ulike
universitet i det sørlege Afrika har fått frie tøylar til å leggja opp
informasjonsstrategien til regjeringspartiet Zanu-PF.
- Om det ikkje var for Moyo, hadde heile Zanu-PF kollapsa, hevdar Sarah Chiumbu.
Som
leiar av Misa har ho hatt ein god sjanse til å gå Moyo nærare etter i
saumane sidan han vart utnemnd som informasjonsminister for tre år
sidan. Ho nøler ikkje med å kalla han «minister of propaganda».
-
Det er nettopp det han er. Han har aktivt gått inn og redigert
innhaldet på ZBC (det statseigde kringkastingsselskapet). 90 prosent av
sendeflata blir brukt til dokumentarprogram produsert av
informasjonsdepartementet. Eit typisk program handlar om
frigjeringskrigen eller historia til Zanu-PF. Innimellom er det
reklameinnslag for landreforma, fortel Chiumbu.
Humorprogram er det også plass til, men aldri med kvite skodespelarar. «The Cosby Show» har derimot passert testen.
Omvendt rasisme, kallar Sarah Chiumbu det som føregår på statskanalen.
MUGABE OG MOYO STYRER LANDET
Jonathan
Moyo var ein av arkitektane bak den vidgjetne informasjonslova som tok
til å gjelda i fjor. Lova påbyr alle journalistar å registrera seg.
Utanlandske korrespondentar er i praksis utestengde frå landet, idet
dei ikkje lenger får opphaldsløyve.
Utanlandsk eigarskap i
medieverksemder er avgrensa til ti prosent av verdien til selskapet.
Dette er ein del av strategien til regjeringa for å «tryggja
zimbabwiske arbeidsplassar og lokal eigarskap».
21. november var
fristen for å søkja om akkreditering. Ei eiga nemnd arbeider med
søknadene, men informasjonsministeren har det siste ordet.
- Moyo
har den totale kontrollen med alt. Det er han som lagar lovene, og det
er han som utøver dei. Saman med Mugabe styrer han landet. Media er ein
svært viktig reiskap for dei, seier Sarah Chiumbu.
- Lèt folk seg påverka?
-
Over tid, ja. Eg treffer folk på gata som gradvis har vorte meir
positive til Mugabe. Når dei blir utsett for politisk ladd reklame
kvart femte minutt, vil det etter kvart påverka haldningane deira.
NYTTÅRSFADESE
Uavhengige
aviser finst det fleire av i Zimbabwe. Dei må trø stadig meir varsamt
for ikkje å bryta lovene. 14. januar vart Nqobile Nyathi, redaktør for
Financial Gazette, avhøyrt av politiet etter at avisa trykte to
annonsar som kan ha innehalde feilaktig informasjon om president
Mugabe. Ifølgje tryggingslova er det forbode å vidareformidla
informasjon som kan føra til offentleg uro.
Den statseigde dagsavisa
The Herald har fått den uoffisielle rolla som vaktbikkje for
regjeringa. Informasjonsministeren får stadig spalteplass for å
oppklara «misforståingar». Den siste tida har han måtta driva
brannsløkking etter at sørafrikanske aviser rapporterte om ein krangel
som Moyo skal ha hatt med kona etter nyttårsfeiring i Johannesburg.
-
Eit forsøk frå media på å sverta det gode forholdet mellom Zimbabwe og
Sør-Afrika, hevdar departementet til Moyo i ei pressemelding.
FOLKEOPPLYSNING
Informasjonsministeren
har gjort det vanskeleg å vera vaktbikkjeorganisasjon i Zimbabwe. Misa
vedgår at organisasjonen har lita påverknadskraft overfor styresmaktene.
-
Me har ikkje oppnådd så mykje. Frå no av satsar me på folkeopplysning i
staden for å driva lobby overfor politikarane, seier Sarah Chiumbu.
Sidan november har folk kunna sjå digre veggplakatar med påskrifta
«Communicate - speak out» og «Communication - a human right» fleire
stader i Zimbabwe. Plakatane er ein lekk i folkeopplysningskampanjen
til Misa.
Det er ingen løyndom at mykje av informasjonen om
tilstanden for ytringsfridom i Zimbabwe, har kome gjennom nettopp Misa.
Seks personar arbeider ved kontoret i Harare.
Organisasjonen er støtta av Norad, men Sarah Chiumbu fryktar for støtta.
-
Mugabe har på trappene ei organisasjonslov som krev at alle
organisasjonar skal registrerast. Me må opplysa om kvar me får støtte
frå. Framtida vår er usikker, seier leiaren i Misa Zimbabwe.
Tips en venn